Από τα αριστερά προς τα δεξιά: Νίκος Μόσχοβος, Ioana Pârvulescu, Tudor Dinu,Mioara Pitut

Ο χώρος και ο χρόνος είναι πάντοτε σχετικός και αυτή τη φορά μας «μεταφέρει» νοερά μέσω του μυθιστορήματος με τίτλο: «Η Ζωή Ξεκινάει τη Παρασκευή»  της καθηγήτριας Πανεπιστημίου,  κυρίας  Ιωάννας Παρβουλέσκου στη Ρουμανία του 19ου αιώνα για να «θίξει» τα ζητήματα της πρώιμης δημοσιογραφίας, της χειραφέτησης των γυναικών μεταξύ των δυο Παγκοσμίων Πολέμων και της μετάβασης του ανθρώπου από τη μια χρονική διάσταση στην άλλη.

Βήμα με βήμα «ξετυλίγεται» ο «καμβάς» του μυθιστορήματος, που προσομοιάζει συγχρόνως με την εξιστόρηση μιας αστυνομικής ιστορίας και μιας διήγησης επιστημονικής φαντασίας συνδυασμένων με τη κλασσική νόρμα της γραφής.

Μέσα από δομημένη σειρά μαθαίνουμε για το τρόπο ζωής εκείνης της εποχής, ενώ παρουσιάζεται σε αντιδιαστολή η θεώρηση της σύγχρονης ανθρώπινης υπόστασης με αυτή των προσώπων του 19ου αιώνα για να μας θυμίσει πως η πραγματικότητα «μεταλλάσσεται», με το χρόνο ως «οδηγό» να «σπρώχνει τα πράγματα προς τα εμπρός» και ο οποίος «θάβει» τη πρώιμη μνήμη.

Ο Dan, o ήρωας του μυθιστορήματος παλεύει ανάμεσα στο «τότε» και στο «τώρα» προσπαθώντας να «ξεδιαλύνει τα πάντα», αλλά και να ορίσει τον εαυτό του μέσα στο κοινωνικό στάτους της τότε εποχής.

Ο  ρους της διήγησης «κυλάει αβίαστα» και τοποθετεί άμεσα τον αναγνώστη στο κλίμα της τότε εποχής δημιουργώντας του όλες εκείνες τις εικόνες, που τον «βυθίζουν» στο «πνεύμα», καθώς και στις ενέργειες των ηρώων ή των ηρωίδων.

Το  μυθιστόρημα «Η Ζωή Ξεκινάει τη Παρασκευή» μας διηγείται πάρα πολλά πράγματα και «αναπνέει» τις θύμισες του παρελθόντος, θυμίζοντάς μας τη πρώτη χειραφέτηση των γυναικών και τη πορεία, που διένυσε η δημοσιογραφία για να φθάσει σ’ αυτό που είναι σήμερα. Και όπως λέει η ίδια η Ιωάννα Παρβουλέσκου: «Σήμερα δε μπορούμε πλέον να φανταστούμε την ευτυχία έξω από τα πρόσφατα αποκτημένα  δικαιώματά μας…» , ενώ επισημαίνει ότι: «Ο  Τύπος είχε δύναμη από την αρχή και η εξουσία είναι επικίνδυνη».

Στο  πως μια εξουσία  μπορεί να εξελιχθεί σε επικίνδυνη  αναφέρεται και το βραβευμένο διήγημα της ίδιας «Η φωνή», που «βαδίζει στα χνάρια» της ζωής μιας ιστορικής προσωπικότητας, όπως είναι η αρθρογράφος, κριτικός, μεταφράστρια και δημοσιογράφος, Μόνικα Λοβιλέσκου.

Το διήγημα μας θυμίζει μια πλευρά της ιστορίας, που «ξεκίνησε» με τις καλύτερες προοπτικές και χάθηκε μέσα στα «γρανάζια» της επαγγελματικής κομματικής γραφειοκρατίας στερώντας την έκφραση της κάθε διαφορετικής άποψης, η οποία αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο της εκάστης ανθρώπινης υπόστασης.

Βασιζόμενο στη πραγματική ιστορία της Μόνικας Λοβιλέσκου μας δείχνει το πως η αιώνια «Δίκη» του Φράντς Κάφκα έγινε πραγματικότητα στον 20ο αιώνα,  αφού η ιδέα , που «μίλησε» για τον Άνθρωπο με Α κεφαλαίο μετατράπηκε μέσω των κομματικών γραφειοκρατών σε πραγματικό «εφιάλτη» για όσους ανθρώπους εξέφραζαν μια διαφορετική άποψη επάνω στη διαλεκτική του «παππού»-  Σωκράτη και πίστευαν στη δύναμη του δημοκρατικού διαλόγου.

Ως διήγημα «Η φωνή» μας θυμίζει μια άλλη όψη των όσων περίγραψε με σαφήνεια ο Μίλαν Κούντερα στο μυθιστόρημα «Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Είναι».  Η  ζώσα ιστορία, λοιπόν,  βρίσκει τη θέση στο διήγημα «Η φωνή», που αποτελεί ήδη ένα «διαμάντι» της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας. Μας κάνει, δε, να σκεφτούμε επάνω στη ρήση της ίδιας της Ιωάννας Παρβουλέσκου για την ιστορία, η οποία είναι ότι:

«Η ιστορία είναι ο κακός αντίπαλος που κερδίζει όλους τους πολέμους. Η παρηγοριά του ανθρώπου είναι ότι κερδίζει ακόμα μερικές μικρές μάχες».

Σχετικά με την ομιλία

Η ομιλία αυτή πραγματοποιήθηκε στις 4 το απόγευμα του Σαββάτου 6 Μαΐου 2023  στο σταντ (138 Α)  της Ένωσης Ελλήνων Ρουμανίας (UER)  στο περίπτερο 13 στο πλαίσιο των εκδηλώσεων της  19ης Διεθνούς  Εκθέσεως Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ).

Την εκδήλωση διοργάνωσε η Ένωση Ελλήνων Ρουμανίας, ενώ έγινε υπό την υποστήριξη του Ρουμανικού Πολιτιστικού Κέντρου, καθώς  και του ΕUPL- Creative Europe.

©Νικόλαος Μόσχοβος 2026